Archive for the ‘ Histori ’ Category

“De Profundis”

 

 

 

Sulmova jetën dhe më pushtoi vdekja

Me kthetrat e saj të ndyra ajo më shqeu përsëgjalli.Kënga ime papritmas u kthye në një ulurimë shurdhonjëse.Dhe unë besnik i trupit tim të shëndoshë, i tronditur qëndroj në këmbë dhe vërej se ato ligje të psikologjisë nëpër të cilat ecën jeta dhe zhvillimi i njerëzve, janë të vërteta dhe sundojnë. Vetëm njerëzit që meritojnë dhe duhet të jetojnë, janë në lartësinë e vdekjes, e shikojnë këtë drejt për së drejti; pa frikë dhe pa tmerr. Sa më i pazhvilluar të jetë njeriu, aq më tepër i trembet vdekjes. Jeta, që s’ka një qëllim, është një jetë kafshe. Jeta, që nuk ka një dëshirë supreme, një shtytje të ngutur për të kuptuar dhe për të rritur një shkallë më të lartë e më të kulturuar, jeta, që nuk është një përpjekje e vazhduar për botëkuptimin e rregulla më të plotësuara e më të përsosura, ajo nuk është jetë. Edhe sot vazhdoj të rroj duke menduar. Ajo udhë, që më solli në këtë “abis”, udha e mendimit të sinqertë dhe e pasjes së një qëllimi në jetë, nuk është e gabuar. I vdekur mund të jesh më i madh dhe më i fuqishëm sesa të gjallët. Më tepër na udhëheqin të vdekurit, sesa të gjallët. Madhëria dhe forca e një njeriu plotësohen mbasi vdes. Miq dhe shokë pata pak në jetën time, gjithsej nja pesë a gjashtë. Vetëm me ata u kuptova plotësisht dhe, kur ndënja me ta, “qava hallet”, ndjeva një lartësim në brendësirën time, ndjeva vlerën e të qënurit gjallë. Nga hiçi erdha, në hiçin shkojmë. Ai çast i shkurtër, që quhet “jetë”, duhet ta mbushim me fisnikëri, me shpirtngrohtësi, me gjallëri, dhe sidomos me mendim. Sa je gjallë digju, dhe nëpër ato djegie lësho dritë dhe ngrohtësi. Bota nuk është e atyre që ngrohen. Bota është e atyre që digjen. Po të mos qe dielli prej zjarri dhe duke u djegur, s’do kish as jetë, as botë … Mendja dhe shpirti e tundin dhe e mbrujnë lëndën.

 

 

 

 

 

(Shkruar nga Ismet Toto në burgun e Gjirokastrës, në orën e ekzekutimit) 

 

 

 

Apocalypse 1945 i David Irving

Shkarko

Milizia shqiptare

 

(Efektiva te MFSH duke festuar hyrjen ne Cameri)

 

Gjatë viteve të mbretërisë zogiste, ideologjia fashiste nuk kishte mundur të depërtonte në atë mënyrë që pritej, ndonëse për të ishte bërë një investim jo i pakët nga italianët. Në tërësi idetë fashiste u përqafuan nga një grup i vogël intelektualësh të cilët u përfshinë më vonë në të ashtuqujaturën “Lëvizje të Delvinës” të vitit 1937 dhe që mbronin teorinë e “diktaturës së ndritur”. Pas pushtimit të 7 prillit 1939, dhe të ashtuquajturit “bashkim personal” midis Shqipërisë dhe Italisë, në Shqipëri pati një terren ideal për zhvillimin e ideve fashiste. Në funksion të “bashkimit personal” u krijua më pas edhe Statuti Themeltar i Mbretnisë Shqiptare, i cili ju dorëzua për nënshkrim Viktor Emanuelit të III‑të nga kryetari i delegacionit shqiptar, kryeministri Shefqet Vërlaci më 3 qershor 1939. Ky Statut përmbante 7‑të kapituj. Në statut Shqipëria përcaktohej si shtet i pavarur brenda kuadrit të “bashkimit personal” dhe njihej si mbret Viktor Emanueli i III‑të. Sipas statutit mbreti emëronte dhe ç`emëronte të gjithë ministrat.Në vend të parlamentit statuti parashikonte ngritjen e Këshillit të Epërm Fashist Korporativ (KEFK). Kapitulli i 6‑të i statutit i kushtohej “të drejtave dhe detyrave të qytetarëve”.

Çfarë ishte Milicia Fashiste

Ndër organizmat e para të Partisë Fashiste ishte edhe Milicia Fashiste. Më 18 shtator 1939, Jakomoni nëshkroi dekretin për krijimin e kësaj milicie, e cila bënte pjesë në Milicinë Vullnetare për Sigurimin Kombëtar. Sipas vetë fashistëve kjo milici “garantonte zhvillimet e revolucionit fashist”. Milicia Fashiste ishte e organizuar në një komandë dhe e shpërndarë në 4 regjione dhe 10 coorti. Milicia Fashiste ishte pjesë e rëndësishme e Partisë Fashiste pasi në fund të fundit anëtari i kësaj partie quhej milic vullnetar. Ja një pjesë e Statutit të Partisë Fashist Me dekretin e firmosur nga Mëkëmbësi Jakomoni datë 2 qershor 1939, hyri në fuqi Statuti i Partisë Fashiste Shqiptare. Nenet kryesore të këtij satuti janë këto:”‑Partia Fashiste Shqiptare asht nji milici civile vullnetare nën urdhërat e Benito Musolinit, krijues e Duce i Fashizmit.‑Partia Fashiste asht e vetmja parti e Shqipnisë. ‑Pranimi në PFSH bahet përmjet nji kërkese apo me levën fashiste. Leva fashiste konsiston në kalimin nga bijt e shqipes në rreshtat e balilave shqiptarë e shqiptareve të vogla; nga balilat shqiptarë në rreshtat e avanguardistëve, nga avanguardistët në grupet e fashistëve universitarë e të djelmënisë fashiste; nga fashistët universitarë e të djelmënisë fashiste në PFSH e në Milicien Fashiste; nga shqiptaret e vogla në rreshtat e vajzave shqiptare; nga vajzat shqiptare në rreshtat e vajzave fashiste, nga vajzat fashiste ne Fashet femnore. Leva Fashiste bahet për çdo vjetë.‑Fashisti në kohën e pranimit në PFSH betohet dhe nënshkruan formulën e betimit:”Betohem se do të kryej urdhënat e Duçes, Themelues i Perandorisë dhe Krijues i Shqipnisë së Re ‑ dhe do t`i shërbej çështjes së Revolucionit Fashist e po qe nevoja edhe me gjakun tim”.‑PFSH përbahet prej fasheve. Fashet inkuadrohen në krahina, në Federata të Fasheve. Fashi inkuadron të nënshkruemit në PFSH të nji komune. Ndër qendrat urbane e ndër fraksionet me randësi mund të formohen grupe lagjesh fashiste. Grupit të lagjes i besohen funksione analoge me ato të Fashit brenda kufijve me karakter toksor të caktuem prej sekretarit të Fashit. Grupi fashist i lagjes përbahet së paku prej dy sektorësh. Sektori përmbledh dy deri në gjashtë nuklej dhe nuk bashkërendon veprimtarinë….Nukleu përmban njisinë organizuese themelore të PFSH‑së dhe duhet të formohet pranë çdo fraksioni, pranë çdo qendre bujqësore të rrethit të çdo Fashi.‑Organizatat e PFSH‑së janëGrupet e fashistëve universitarëa‑Djelmënia e Liktoritb‑Fashet femnorec‑Opera dopolavoreEnti Asistenca FashisteVaren drejpërdrejt nga PFSH‑ja organizatat e punës‑Pranë çdo federate të fasheve formohen: nji Komandë Federale e Djelmënisë së Liktorit; nji grup i fashistëve universitarë; nji Federatë e Fashëve femonore; nji dopolavore krahinore; nji Komitet Krahinor i Entit Asistenca Fashiste.‑Pranë çdo Enti formohen: Nji komandë e Fasheve të Djelmënisë së Liktorit, nji Fash femnuer; nji dopolavoro; nji Komitet Komunal i Entit Asistenca Fashiste.‑Jerarkët e PFSH‑së janë:1‑Sekretari i PFSH‑së2‑Pjestarët e Drejtorisë Qendrore3‑Sekretarët federale4‑Pjesëtarët e Drejtorisë Federale5‑Sekretari politik i fashit6‑Pjestarët e drejtorisë së Fashit7‑Fiducjari i Grupit fashist të lagjes8‑Pjestarët e Konsultës së Grupit Fashist të lagjes9‑Kryetari i sektorit10‑Kryetari i Nukleos‑Organet kolegjale të PFSH‑së janë:1‑Drejtoria Qendrore2‑Këshilli Qendror3‑Drejtoria e Federatës së Fasheve4‑Drejtoria e Fashit5‑Konsulta e Grupit Fashist të lagjes …………..(Marrë me shkurtime nga Fletorja Zyrtare nr 39, datë 9 qershor 1939, shtojca)Organizimi fashist. Jep shembullin e tij edhe djali i kryeministrit Shefqet Vërlaci, Ismaili.Organizimi i plotë i Partisë Fashiste Shqiptare përfundoi pas gati një viti. Kjo sepse vetëm në vitin 1940 përfundoi strukturimi i i PFSH‑së dhe formimi i organit legjislativ të emëruar që ishte Këshilli i Epërm Fashist Korporativ (KEFK). Dhoma Fashiste ishte organi më i lartë i partisë dhe përbëhej nga: ‑Anëtarët e Këshillit të Ministrave‑Pjestarët e Drejtoratit Qendror të PKFSH‑së‑Sekretarët federalë‑Inspektorët federalë‑Aktivitete prodhimtare dhe intelektuale(Burimi i informacionit: Gazeta “Tomori”, 3 prill 1940)Dhoma Fashiste u përurua në Tiranë më 17 prill 1940 me një ceremoni të posaçme të zhvilluar në ish sallën e parlamentit (sot teatri i kukullave).Kryetari i Partisë Fashiste ishte detyrimisht edhe anëtar i Këshillit të Ministrave. Dhe kjo risi në politikën shqiptare nisi me kryetarin e parë të PFSH‑së, Tefik Mborja dhe vazhdoi në të gjitha qeveritë e tjera shqiptare deri më 10 shtator 1943. Kur Partia Fashiste kishte hyrë në fazën më të rëndësishme të saj, më 11 qershor 1940, djali i kryeministrit Shefqet Vërlaci, studenti Ismail Vërlaci para provimit të fundit kërkoi të mobilizohej vullnetar në një repart të Milicisë Fashiste Shqiptare. Batalioni i dytë fashist që do të nisej nga Elbasani më 14 qershor 1940 (gazeta “Tomori” datë 12 qershor 1940). Çfarë ishte Këshilli i Epërm Fashist Korporativ (KEFK)Ndonëse kishte një vit që kishte dalë ligji për krijimin e Këshillit të Epërt Fashist Korporativ, konstituimi i tij nuk ishte bërë për shkak të mos përfundimit të plotë të strukturimit të Partisë Fashiste. Këshilli i Epërm Fashist ishte një organ legjislativ i emëruar, i përbërë nga anëtarë të PFSH‑së. Atributet e funksionimit të tij dolën me dekretin nr 101 të nënshkruar nga Françisko Jakomoni (shih “Fletorja Zyrtare” nr 52 datë 4 prill 1940). Në KEFK bënin pjesë:1‑Anëtarët e Këshillit Qendror të Partisë Fashiste, që në momentin e konstituimit të KEFK‑ut ishin Tefik Mborja, Piero Parini, Kol Bib Mirakaj, Kosta Kote, Vangjel Koça, Qazim Neki, Nush Bushati, Sabaudin Toto, Muhtar Vrioni,Germano Secreti, Fausto Cinjolino.2‑Anëtarët e Drejtorisë Qendrore të PFSH‑së (të përbërë nga 20 vetë).3‑Anëtarët e Këshillit Qendror të ekonomisë Korporative (ku përveç ministrave bënin pjesë edhe 29 persona të tjerë.Me dekret të posaçëm të Jakomonit, kryetar i KEFK‑së u emërua Terenc Toçi, ndërsa n/kryetarë Emin Toro dhe Nush Bushati.Ndër detyrat kryesore të KEFK‑ut ishte miratimi i ligjeve të ndryshme Çfarë ishte Këshilli i ShtetitOrgani i Këshillit të Shtetit vazhdoi të funksionojë edhe në kohë e fashizmit. Detyra e tij ishte po ajo që kishte qenë në kohën e mbretërisë zogiste dhe kishte të bënte me përgatitjen e kodeve apo projktligjeve. Për t`u theksuar është fakti se në këtë këshill të kohës së fashizmit bënte pjesë edhe presidenti i parë i shtetit komunist Omer Nishani. Emrat të tjerë të njohur ishin ato të Spiro Kolekës, Riza Danit, etj. Këshilli i Shteti përbëhej nga 39 anëtarë .

Iliret ne beteja

Lufta e Pare Iliro-Romake (229-228 p.e.s)

 

Rritja e fuqizimi i Mbreterise Ilire vuri ne shqetesim jo vetem shtetet e Greqise por dhe Republiken e Romes, e cila synonte te sundonte ne detin Adriatik. Ne vjështë te vitit 229 para eres se re Roma filloi luften kunder Mbreterise Ilire.
Fati i luftes me Romen nuk u percaktua aq nga veprimet luftarake sesa nga dobesite e brendshme te shtetit Ilir. Qytetet e medha si Dyrrahu, Apolonia dhe Isa te cilat perbanin mbështëtjen kryesore te mbrojtjes u bashkuan me romaket. Njeri nga komandatet e Teutes Dhimiter Fari tradhetoi dhe ia dorezoi armikut floten Ilire dhe ishullin e Korkyres. Ne keto kushte Teuta u detyrua te nenshkruante paqen me Romen.
Kushtet e paqes se vitit 228 para eres se re qene te renda per Mbreterine Ilire. Teuta detyrohej t’u paguante romakeve nje takse, te hiqte dore nga pjesa me e madhe e Ilirise dhe te mos lundronte ne jug te Lisit me me shume se dy anije. Keshtu Mbreteria Ilire u reduktua ne nje shtet te vogel ne veri te Lisit.

Lufta e Dyte Iliro-Romake (219-219 p.e.s)

Pas nenshkrimit te paqes u duk sikur ne Iliri qe vendosur plotesisht sundimi Romak. Por ngjarjet tregojne se as iliret, as fqinjet e tyre maqedonet nuk u pajtuan me gjendjen e krijuar. Ne vitet qe pasuan, Dhimiter Fari u be mekembes i Mbreterise Ilire ne vend te Teutes e cila ishte larguar nga froni. Dhimiter Fari e shtriu pushtetin e tij mbi gjithe Mbreterine Ilire dhe ndermori nje politike te pavarur nga Roma; ai lidhi aleance me Maqedonine, mekembi ushtrine, ndertoi nje flote te fuqishme dhe u be nje kundershtar i ri per Romen.
Roma nuk mund ta lejonte kete fuqizim te ri te Mbreterise Ilire dhe me 219 para eres se re i shpalli lufte. Edhe kete radhe iliret vuanin nga perçarjet e brendshme. Nje pjese e aristokracise skllavopronare me ne krye Skerdilaidin, kaloi ne anen e romakeve. Me 218 para eres se re pas dy betejave shume te ashpra, njera ne Dimal (midis Fierit e Beratit) dhe te tjera ne ishullin e Farit (Dalmacine Jugore), Dhimiter Fari u mund dhe u largua per ne Maqedoni. Ne keto kushte Roma e cila kishte shqetesimet e saj te brendshme lidhi me te shpejte nje marreveshje me Skerdilaidin i cili u be sundimtar i shtetit Ilir dhe detyrohej ti paguante Romes disa taksa.

Lufta e Trete Iliro Romake (170-167 p.e.s)

Pas luftes qe perfundoi me fitoren e Romes, ndikimi i saj mbi shtetin Ilir erdhi duke u rritur. Kjo beri qe forcat antiromake ne Iliri te zgjeroheshin. Pleurati (i biri i Skerdilaidit), me gjithe perpjekjet qe beri, nuk qe ne gjendje te çlirohej nga vartesia e Romes.
Hipja ne fron e Gentit me 181 p.e.s shenon nje etape te re per shtetin Ilir. Ai u perpoq shume per forcimin ekonomik e politik te shtetit ilir. Ai synoi te vendoste nje sistem monetar te perbashket per gjithe mbreterine. Nder masat qe mori, perqendroi pushtetin ne duart e tij, forcoi ushtrine dhe floten, lidhi miqesi me shtetet fqinje dhe me Maqedonine, kundershtaren e re te Romes ne Ballkan. Me fillimin e luftes ndermjet Romes e Maqedonise ne vitin 171 para eres se re iliret u rreshtuan ne aleancen tripaleshe antiromake iliro-maqedono-epirote.
Flota Ilire filloi veprimet luftarake ne det po nuk arriti dot te pengonte romaket te cilet ne vitin 168 para eres se re zbarkuan me ushtri te shumta ne brigjet e Ilirise. Romaket i perqendruan ushtrite e tyre ne Genus (Shkumbin) e prej andej pushtuan qendrat e rendesishme gjate rruges dhe u gjenden para mureve te Shkodres. Ne vend qe forcat ilire te qendronin brenda mureve te qytetit, Genti e nxorri ushtrine e vet nga keshtjella dhe i sulmoi romaket ne fushe te hapur, pikerisht aty ku kerkonte armiku. Ndeshja perfundoi me thyerjen e plote te ushtrise ilire. Genti u dorezua rob me gjithe familjen dhe u dergua si rob ne Rome. (Varri i tij ndodhet ne Umbio, Gubio).

Mburoje dhe kallcike kembesh bronzi Ilire. Origjinali gjendet ne Muzeumin e Tiranes. Afersisht 50 cm ne diameter. Rreth vitit 400 P.E.S.
Pas fitores mbi Shkodren, romaket iu drejtuan Maqedonise e cila gjithashtu pesoi disfate. Nje vit me vone me 167 para eres se re romaket pushtuan dhe Epirin.
Pas mbarimit te Luftes se Trete Iliro-Romake, Iliria e Jugut u copetua dhe u shkaterrua ekonomikisht, qytetet dhe fshatrat u plackiten dhe u rrenuan. Per Iliret dhe Epirotet filloi nje periudhe e gjate e sundimit romak e cila vazhdoi dhe per me teper se pese shekuj e gjysem

Luftat perfunduan ne favor te Romes por gjaku ilirik nuk humbi, vetite e perçuara nga breznia ne brezni ben qe shekuj me vone Perandoria ngadhenjyese te udhehiqej pikerisht nga Perandor me GJAK ILIR. Ne kete periudhe te njohur Perandoret Ilir mbrojten dhe forcuan Romen, disa per tyre ishin:

Claudio II (268-270) i mbiquajtur Gotiku, per fitoret e tij te bujshme mbi fiset gote.

Aureliano (270-275), i njohur per fitoret e tij mbi gotet dhe alemanet, ndertuesi i mureve aureliane ne Rome.

Probo (276-282) dhe Caro (282-283), edhe keta fitimtar mbi fiset barbare.

Gaius Aurelius Valerius Diocletianus reformatori i Perandorise.

Shekuj me vone perandore te tjere me GJAK ILIR do te viheshin ne krye te Perandorise, me i famshmi Justiniani, reformat e tij juridike dhe kodi qe mban emrin e tij jane ende sot ne themel te se drejtes private te europes.

Analizat që provojnë se shqiptarët janë me gjak arian

Struktura e gjakut e popujve të ndryshëm është e ndryshme. Edhe përhapja e grupeve të gjakut është një tipar i tyre. Shqiptarët për nga struktura dhe grupet e nëngrupet e gjakut janë pak a shumë të njëjtë me popujt e tjerë europianë. Jo rastësisht, edhe sëmundjet gjenetike ndryshojnë nga një popull te tjetri. Përshembull, fibroza citike është mjaft e përhapur në veri të Evropës (1 në 25 raste) dhe më pak në Mesdhe (1 në 40 raste). Te aziatikët fibroza cistike është tepër e rrallë (gati mungon). Përhapja e kësaj sëmundjeje shpjegohet me faktin, se difekti gjenetik ka ndodhur në popullatë origjinale evropiane, ka mundësi te baskët. Ndërsa talasemia e ka origjinën nga Afrika dhe është më e përhapur në Mesdhe dhe më e rrallë në Veri të Europës. Kjo nuk shpjegohet vetëm me klimën, por edhe me migrimin e të infektuarve të parë. Me cilët popuj kanë lidhje gjaku shqiptarët? Për ADN-në e shqiptarëve ka pak studime dhe jo të mirëfillta për ta. Por nga studimet e derisotme, problemi i prejardhjes nuk i largon shqiptarët nga treva. Ata kanë pak a shumë të njëjtën strukturë gjenetike dhe të njëjtat frekuenca sëmundshmërie me popujt e tjerët të Mesdheut. I pyetur se a ekziston si teori shkencore, teza e gjakut arjan, shefi i lqaboratorit të ADN-së, Grigor Zoraqi, thotë: “Po, ekziston si tezë shkencore, por kjo tezë, për t’u provuar katërcipërisht kërkon punë voluminize në terren, duke bërë një shumëllojshmëri analizash dhe në grupe të mëdha popullate. Deri tani nuk kemi projekte për një studim të tillë si qendër. Që rezultatet të jenë sa më afër të vërtetës, duhen analizuar dhe krahasuar sa më shumë markerë (pjesë të ADN-së) mes popujve”.Kavalis Forsa, i klasifikon shqiptarët më veteNë veprën e tij “Genet dhe popullata”, shkencëtari Kavalis Forsa përmend edhe shqiptarët si racë në studimin e tij. Ai ka studiuar një grup shqiptarësh (arbëreshë në Itali) dhe grupe të diasporës në Amerikë dhe rezultati i tij është, se shqiptarët, ashtu siç kanë gjuhën të veçantë, kanë edhe gjakun. “Geni shqiptar është i veçuar” shkruan ai. Në studim ai ka vendosur korrelacione të drejta mes gjuhëve, genit dhe kulturës së popujve dhe mbron pikëpamjen se ndarja e gjuhëve vjen nga ndarja e gjakut, nga grupimet gjenetike të popullatave. Pra, çështja e gjuhëve nuk ka bazë thjesht kulturore, por gjenealogjike. Madje, Forsa edhe vetë kulturës i vë përgjegjës genet. Ndërkohë, përgjithësisht është pranuar nga shkencëtarët se popullsia shqiptare, për nga struktura genetike është e përafërt me popujt e Mesdheut, prandaj jo rastësisht ka me ta ngjashmëri jo vetëm në sëmundshmëri, por edhe në tipare të tjera. Në gen është e shkruar gjithçka; edhe temperamenti i popujve, erotizmi, toleranca, forca e besimit. Sipas gjenetistëve, këto nuk janë thjesht probleme kulturore, por kanë një bazë gjenetike; pra kanë një objektivitet të fortë natyror

Denisa Kona, Gazeta Ballkan

Svastika 1900 vjeçare ne Shqiperi

Durrës-Meandri, simboli mitologjik i diellit, i shprehur në formën e kryqit të thyer, svastika, që në shekullin e njëzetë do të përdorej nga nazizmi dhe lidear-i i tij Hitleri , është zbuluar në një mozaik të rrallë nga gërmimet që po kryhen nga specialistë të departamentit të arkeologjisë në Durrës. Sipas shefit të këtij departamenti, Afrim Hoti, i cili po drejton dhe punimet, mozaiku ka një sipërfaqje 7 m², është punuar në bardhë e zi dhe i përket shek. I të e.s, pra me një moshë rreth 1900- vjeçare. Po sipas Hotit, “mozaiku ka në brendësi simbolin e Meandrit ose të diellit në lëvizje”. Ka formën e kryqit të thyer. “Pjesë të këtij simbolli mitologjik janë dhe shenjat e rrufeve. Përreth zonës në të cilën ndodhet mozaiku janë zbuluar dhe afreske floreale që i përkasin të njëjtës periudhë, shek. I të e. s. Mozaiku është në gjendje relativisht të mirë, në një kohë që do të jenë specilaistët e Insitutit të Monumenteve të Kulturës ata që do të vazhdojnë punimet e mëtejshme në këtë mozaik që zbulohet për herë të parë në qytetin e Durrësit”,- shpjegon arkeologu Hoti. Ai shton se punimet do të jenë tepër delikate pasi në fragmente të veçanta të mozaikut ka elementë betoni që duhet të largohen me kujdes për të mos dëmtuar guralecët që ndodhen poshtë tyre. Rreth 70% e mozaikut është në gjendje të mirë. Gurët e zinj nga koha kanë marrë një refleks blu të errët.
Mozaiku doli në dritë nga gërmimet që po zhvillohen për hapjen e themeleve të një pallati në lagjen 11 të qytetit të Durrësit ku para disa muajsh u zbuluan rrënojat e një lagjeje antike. Me të hasur shtresën arkeologjike, Drejtoria e Monumenteve të Kulturës në Durrës dhe Departamenti i Arkeologjisë kanë ndërprerë punimet dhe pas udhëzimeve të IMK-së një grup arkeologësh po vazhdojnë punën për nxjerrjen në dritë të plotë të këtij zbulimi me shumë vlerë. Ndërkaq, një grup arkeologësh po punon në parcelën arkeologjike të po kësaj lagjeje ku fillimisht janë zbuluar gjurmët e një insule (lagje antike) e cila mendohet se i përket periudhës antike, më saktë të fillimit të kolonisë romake dhe në vazhdim. Këtu gjenden struktura kthinash të teknikës së njohur të ndërtimit romak, të cilat ndeshen dhe në amfiteatrin e Durrësit. Po kështu, në parcelën rreth 600 m² është grumbulluar një lëndë e pasur arkeologjike që po përpunohet imtësisht. Sipas arkeologut Hoti, interesant është fakti se si rrallëherë në këtë lagje antike përplasen disa periudha, duke filluar nga ajo helenistike, romake deri në periudhën bizantine.Pallati shumëkatësh që do të ndërtohej në këtë zonë ka pasur leje nga KRT-ja e bashkisë së Durrësit dhe Instituti i Monumenteve të Kulturës, por me zbulimin e gjetjeve arkeologjike punimet janë ndërprerë deri në zbulimin e plotë të objektit. Mendohet që gërmimet të zgjerohen në një zonë më të gjerë se sa po gërmohet aktualisht, ndërkohë që vetëm IMK është ai që do të vendosë për të lejuar ose jo vazhdimin e ndërtimit. Pikërisht në rrënojat e mureve të insulës janë zbuluar dhe 10 skelete të cilat mendohet se i përkasin shekujve 7-9. Lagjja antike mendohet se është një lagje e vogël që përmbledh një numër të kufizuar banesash me anekse shërbimi. E gjithë insula (lagjja) është e përshkuar nga rrugica. Gërmimet e mëtejshme dhe dokumentimi i tyre do të hedhin dritë në pasuri të tjera arkeologjike që fsheh kjo zonë. Jo shumë larg parcelës së sapozbuluar ndodhet qendra e antike, rotonda e qytetit të Durrësit, njëkohësisht qendra e tij moderne.Mozaiku doli në dritë nga gërmimet që po zhvillohen për hapjen e themeleve të një pallati në lagjen 11 të qytetit të Durrësit ku para disa muajsh u zbuluan rrënojat e një lagjeje antike. Me të hasur shtresën arkeologjike, Drejtoria e Monumenteve të Kulturës në Durrës dhe Departamenti i Arkeologjisë kanë ndërprerë punimet dhe pas udhëzimeve të IMK-së një grup arkeologësh po vazhdojnë punën për nxjerrjen në dritë të plotë të këtij zbulimi me shumë vlerë. Ndërkaq, një grup arkeologësh po punon në parcelën arkeologjike të po kësaj lagjeje ku fillimisht janë zbuluar gjurmët e një insule (lagje antike) e cila mendohet se i përket periudhës antike, më saktë të fillimit të kolonisë romake dhe në vazhdim. Këtu gjenden struktura kthinash të teknikës së njohur të ndërtimit romak, të cilat ndeshen dhe në amfiteatrin e Durrësit. Po kështu, në parcelën rreth 600 m² është grumbulluar një lëndë e pasur arkeologjike që po përpunohet imtësisht. Sipas arkeologut Hoti, interesant është fakti se si rrallëherë në këtë lagje antike përplasen disa periudha, duke filluar nga ajo helenistike, romake deri në periudhën bizantine. Pallati shumëkatësh që do të ndërtohej në këtë zonë ka pasur leje nga KRT-ja e bashkisë së Durrësit dhe Instituti i Monumenteve të Kulturës, por me zbulimin e gjetjeve arkeologjike punimet janë ndërprerë deri në zbulimin e plotë të objektit. Mendohet që gërmimet të zgjerohen në një zonë më të gjerë se sa po gërmohet aktualisht, ndërkohë që vetëm IMK është ai që do të vendosë për të lejuar ose jo vazhdimin e ndërtimit. Pikërisht në rrënojat e mureve të insulës janë zbuluar dhe 10 skelete të cilat mendohet se i përkasin shekujve 7-9. Lagjja antike mendohet se është një lagje e vogël që përmbledh një numër të kufizuar banesash me anekse shërbimi. E gjithë insula (lagjja) është e përshkuar nga rrugica. Gërmimet e mëtejshme dhe dokumentimi i tyre do të hedhin dritë në pasuri të tjera arkeologjike që fsheh kjo zonë. Jo shumë larg parcelës së sapozbuluar ndodhet qendra e antike, rotonda e qytetit të Durrësit, njëkohësisht qendra e tij moderne.

Kujtimet e SS nga Kosova

Quhet Riza Ahmeti (Emiroviq) dhe prej lindjes ka jetuar vazhdimisht ne Ballaban afer Orlanit ne Kosove. 82-vjecari eshte mobilizuar si SS-i me i ri kosovar ne vitin 1943 dhe ka qene nje nga pjesetaret e pare kosovare te ish-Armates se “pathyeshme” ne Strunz te Gjermanise. Ka luftuar kunder partizaneve me ashpersi ne Bosnje, Mal te Zi dhe gjithandej, por jo me pak dhe kunder serbeve e bullgareve…. Nga Ben Andoni -Ballaban , Podujeve* Fotot Gael Chappuy Vitet e shumta mbi supe e kane bere qe mos t’i besoje shume ekranit te vogel. E ndjek ndonjehere, kur del Presidenti Rugova – ndjekes i vemendshem i te cilit eshte prej kohesh- dhe vetem kaq. Ndersa, per ate ndryshon puna. Hitlerin, e ndjek me vemendje kur del ne televizor – dhe me qetesine e madhe, qe i jep mosha e tij – tretet ne kujtime. Arsyeja eshte e thjeshte: Nga objektivi i kameras se kohes, ku fokusohen batalionet, divizionet, korpormatat e Armates ‘se pathyeshme’ gjermane, SS-i kosovar, Riza Ahmeti (Emiroviq), mundohet qe te rreshqase syte dhe te gjeje veten. Ashtu si dikur. Pikerisht veten e tij, kur 82 vjet me pare, ai ishte nje nga ata djemte e rinj simpatike te Parades, qe para Fyhrerit, mundohej te dukej sa me i devotshem. “E kam kqyr bash si ty – me thote, duke me ngulur syte, qe dikur duhet te kene qene blu dhe duke mbledhur rreth kokes rupen tradicionale kafe. Nuk kam qene jo me shume se 20 metra larg. Hitleri do mustaqe, kish pas, vetem katil kish qene dhe kur te shikonte – katil kallzonte. Dhe, doren keshtu e mbante (tregon doren e mbajtur siper te Fyhrerit). Une bash e kam kqyr keshtu (Hepon pak koken drejt syve te mi)…Vetem kisha frika se po rrxohesha duke e kqyr… E boll katil ka pas kene ne surrat Hitleri, por t’tan e kemi dash ne Kosov: Na i hoqi shkiet”. Krenarine e shpreh me trupin e mbajtur drejt – ndersa pak minuta me vone – na tregon dhe bustin e tij te mbathur me petkat e SS-it, qe te shikon ngultas nga nje foto e vjeter, qe ai e ruan prej 60 e kusur vitesh… Pak per Historine e tij E tija eshte nje nga ato historite e thjeshta njerezore, te cilat ne Kosove tashme prej kohesh, kane ardhur gjithmone e duke u radhuar me shume. Ndaj ndoshta eshte kaq e vecante. Riza Ahmeti Emiroviq ishte nje nga djemte e rinj kosovare, qe u thirr nen arme ne vitin 1943. Deri atehere ne familjen e tij patriarkale me 23 anetare, mungonte vetem nena. Familja bente jeten e perditshme ne Ballaban te Podujeves (rreth 2 ore e gjysme larg Prishtines), ashtu si tani, per te siguruar ushqimin dhe te mbante dinjitetin, qe ne keto ane eshte boll i cmuar. Te paret e tij kishin zbritur nga Shkodra, sepse Babgjyshi i Rizait, duhet te shlyente nje gjak. Ndryshe, ketu prane Orlovit, ku u vendosen prej kohesh, qe nuk mbajne mend, ata do te ishin larg sherrit dhe ne kushte shume me te mira se atje ku kishin qene. Vec…cdo te mire e ka nje te keqe: Ne Shqiperi ishte hasmi, por ketu fare prane ishin shkiet. Ashtu si jane edhe tani. Ne vije ajrore, shtepia e tij sot eshte vetem 4 kilometra larg kufirit te Serbise. Qe andej i kane ardhur te gjitha te keqijat shtepise se Ahmetit, pas hasmit te Shqiperise. Epilogu i fundit, ishte lufta e Kosoves, kur ia dogjen shtepite krejt dhe flaka mbyti te gjithe pasurine e vene te brezave te vonet. Plaku me nje arsim prej pese klasesh dhe ato ne gjuhen serbe, nuk i di mire ngjarjet historike. Vec ne koken e tij kalojne, ato qe i kane treguar te paret dhe atyre vete te paret e tyre per Turqit; gjithmone serbet-armiq te perjetshem; italianet, qe i ka pare vete; gjermanet, per te cilet ka kontribuar; partizanet, qe ka bashkepunuar nga halli; ballistet; cetniket etj. I mungonte vetem Lufta e Kosoves dhe amerikanet, per te cilet thote: “Vec Zoti ja u shperblefte”. Rizai ashtu si ata, qe me vone do ishin SS-te e pare shqiptare – ne kohen kur do e mobilizonin, nuk ishte me shume se 19 vjec. Ka pak te ngjare qe aty ne Ballaban afer Keqekollit, te dinte se cfare behej ne teatrin boteror ne vitet ’40. Prishtina, qe nga ketu, sot ku banon ai me te gjashte bijte e tij, do dy ore te mira me makine. Ndersa, atehere pa to, mund te llogaritet ne kushte te tjera, me te pakten trefishin e kesaj kohe. Kthim ne Histori Deri atehere, atje ku kulloste bagetine, asnjehere nuk e kish degjuar Bedri Pejanin, kryetarin e Lidhjes se Dyte te Prizrenit. Ky i fundit, ne mars te 1943 i kishte dorezuar gjeneralit gjerman Hans Lammers nje leter per shefin e SS-ve, Heinrich Himler. Ai kerkonte nje ushtri per mbrojtjen e kesaj Lidhje, me nje ide te qarte se, pas Pavaresise se premtuar, kjo force parashikohej te mbronte edhe kufijte e Kosoves. “Shkelqesi, Komiteti Qendror i kesaj Lidhje, me ka autorizuar t’ju informoj se ka besim te plote te Ju dhe se mendon se ju jeni i vetmi qe mund te formoni kete ushtri, e cila do te jete e afte te mbroje kufijte e Kosoves dhe te cliroje krahinat perreth”. Kuptohet se pergjigjja vonoi te shkonte, por jo te vinte mbrapsht. Shefit te SS-ve i kishte ardhur zogu ne dore. Ai vete kishte kohe qe mundohej te thithte burimet e fundit njerezore, sepse ato po shteronin ne frontin gjigand te Luftes…Nderkohe, ashtu po shteronte dhe durimi i shqiptareve ndaj serbeve, te cilet prej vitit 1913, kur kishin marre administrimin e Kosoves kishin bere gjithshka qe mund te benin mbi popullsine e pafajshme. Pergjigjja e Himlerit ishte ngazellyese: “Fort i respektuar mik i Partise Lammeres! E mora letren tuaj te 29 prillit bashke me letren e Presidentit te Komitetit Qendror te Lidhjes se Dyte shqiptare te Pejes. Qe ne kete moment, nje Divizion shqiptar eshte duke u formuar. Me c’po shkojne punet, une po planifikoj te ngre edhe nje divizion te dyte dhe pas kesaj, mund te formohet dhe nje korpus shqiptar…Heil Hitler! Besnikerisht juaj H.Himler”. SS-shqiptare me gojen e tij Tashme ‘zaret ishin hedhur’. Me nje llogari te thjeshte, kuptohej se gjermanet mund te dergonin diku tjeter njesite e tyre ne Ballkan dhe ne vend te tyre te mobilizonin vete ballkanasit. Por, le te flasim me gojen e plakut tani: “Ne vitin 1943 e qiti gjermani urdhrin per te marre SS. Na muar dhe nga 18 vjet e perpjete – dhe na coi ne Gjermani. Na e solli urdhrin Xhafer Deva, Brahim Lutfiqi dhe ai Pajazit Boletini. Ata kane pas kene krenat tane. Ata erdhen ketu dhe na urdheruan. Ishte Hervati, qe formoi nje divizi. Ne te 13-in Divizi te Hervatit kane qene plot 53.000 njerez. Ne, shqiptaret – kemi qene vetem nje batalion. Atje benim stervitje ne Stranz, nje vend me llogore dhe ku nuk pame asnjehere kemb civili”. Me nje stervitje, qe do t’ia kishte zili dhe ushtria me e sofistikuar. Gjermanet e kishin marre seriozisht dhe familjareve te tyre u dergonin dhe markat ne shtepi. Nga ky vend, ata u moren ne paradat para Hitlerit. Shqiptaret dalloheshin se mbanin plisin (qeleshen) e verdhe, kurse kroatet nje tip sajkoca (eshte kapja tradicionale e fshatareve sllave) dhe boshnjaket kapuca. Kjo ishte koha, kur atyre u urdheruan qe te shkonin ne Ballkan. Dhe, kur kane filluar ata kane luftu me partizanet ne Jugosllavi. “Na kane pru ne Divizine e Hervatit deri ne Vinkovci-Mirdite ne gjysmen e dimrit.. SS-te ballkanas i dhane derrmen ballkanasve komuniste. Qe ketej u shpartalluan ata dhe kemi ardhe ne Kosove. Atje na kane cqep. Mua me ka rene me shku ne Gjakove. Pastaj ne Tetove, Gostivar, Shkup, Prishtine, Gilan dhe ne te tana vendet ne te cilat edhe e formuam Divizine e Skenderbeut”. ’21. Waffen-Gebirgs-Division der SS Skenderbeg-Albanische Nr.1′ do te ishte mbreselenes ne fillim. Kjo me shume te paraqitjeve te tyre ne publik, sesa te luftes ne vetvete. Por, djemte e Gjermanise, nderkohe nuk e kishin humbur kohen kot. Ata drejtoheshin nga gjermane dhe plaku kujton se gjenerali i pare vinte shpesh ne kamp dhe i pyeste per shendetin dhe trajtimin. “Kur e formuan Divizine e Skenderbeut, vet Dapcevici (Stapvevici) i ra me qene ne Qarkor dhe pastaj kemi hy ne Metohi. Dolen shqiptaret dhe kane luftu. Atehere kemi ndjenj ne Qarkor te Malit te Zi. Pasandej na kane sjell ne Prishtine dhe qe andej ne Podujeve. Kena qene me shku dhe formoi Divizine. Ne kishim uniformen e Gjermanit dhe vec e kemi pas ne krah kishim ate qe quhej Divizioni Skenderbe”…Ishte i pari Gjeneral majori i Waffen Ss Josef Fitsshum qe i drejtoi nga 17 prill deri ne qershor te vitit 1944. Pas tij trupat shqiptare i kryesonte Standartenfuhrer i SS August Schmidhuber, qe kishte qene oficer ne Divizionin i shtate “Princ Eugen” ne Bosnje dhe Hercegovine. Kurse deri me vitin 1945 ishte Obersturmbanfyhrer Alfred Graaf, ai qe do te merrej me trupat e shqiptareve, pervec Xhafer Deves dhe Boletinit. Por punet nuk po shkonin mire. E kete me mire se te gjithe e shikonin vete trupat qe ishin ne perberje te ushtrise naziste. Riza dhe te tjeret e dinin mire se atje disiplina ishte e shenjte, por dicka po ndodhte. Dhe, kjo nuk donte shume pervoje per ta kuptuar. Ne kazermat, ku kishin qendruar ne Strunz i kishin mesuar se disiplina ishte e shenjte dhe ca me shume deshira per fitore. Ndersa…tani. “Kemi dal, kemi luftu pastaj ne Orlan me Mustafe Hoxhen (komandant lokal partizan), pastaj ne Podujeve, pastaj ne Merdare me bullgaret. Kur i ra bullgari qe i bombardisi, gjermanet u ngre dhe shkuan ne Podujeve ne 1944. Gjermanet shkuan andej, ndersa ne qe kem qene 12 veta, te krahut tone nga Gjokoliqi, Orlani u ndame nga gjermanet. Ikum. E kemi pame qe e hupi luften dhe ikem… …S’na bejt ma dhe u afruam nje nate ne fshat”. Komandanti Mustafe, bashkefshatari i tij- u doli garant. “Juve ju kane marre me zor-u tha-dhe mos u tutni” Keshtu filloi-paradoksi i dyte i tij-kete here lufta partizane qe e beri te kalonte nje kalvar tjeter, mbase edhe me interesant se me gjermanet. Tashme,duke iu ruajtur ne te njejten koheve njesoj partizaneve serbe, cetnikeve, dhe vete gjermaneve etj. Nga e kaluara I mbeten kujtimet dhe lufta e tmerrshme, si mposhten komunistet,por dhe si u vrane ne lufte SS-et e pamposhtur…”Ne Bosnje kena vra shume, ndersa..ne Mal te Zi jena vra shume”-duke permendur te pakten indirekt se Divizioni “Skanderbeg” nuk i kurseu shkiet ashtu si shume here dhe shqiptaret…Ky ishte shkelqimi dhe lavdia e Djemve te Divizionit “Skanderbeg”, qe luftuan nga Gjermania deri ne Shqiperi per Lavdine e Rajhut te Trete…dhe kunder shkieve… Epilog Tashme, e vetmja pune, qe i ka mbetur Plakut eshte te ndihmoje te bijte dhe niperit bukur te shumte. Paslufte ka punuar si furnitor ne kooperative dhe me rrogen e tij modeste rriti rradhe-rradhe dhe femijet. I pari eshte Mesuesi Sabri i datelindjes 1957 dhe linja mbaron me Muzaferin,qe ka lindur me 1975. Gjithsej 6 djem dhe nje vajze. Ne oren 05.30,si cdo dite ai do te nxjerre bagetine anes shtepise dhe do te filloje te barese bashke me kafshet Ashtu si e gjetem edhe ne prane shtepise me nje nga te tijte-epik ne pamje dhe teper dinjitoz ne veprimet e matura. Por, me historine, qe mbart mbi shpine nuk mund te ndodhe ndryshe.. Plaku ka kohe qe nuk largohet shume nga shtepia e tij ne Ballaban. Per here te fundit-u largua ne zgjedhjet e fundit-sepse i duhej te votonte per Ibrahim Rugoven,per te cilin thote se “nuk ia vene veshin,por ai bukur gjerat na i thote”. Ne fakt, tashme nuk ka pse te largohet. Kater muaj me pare e ka lene edhe shoku i fundit i viteve te gjata te jetes se veshtire, bashkeshortja. Ndersa, shoket rradhe-rradhe, me kalimin e viteve – jane me shume andej -ne ameshim. Gjithsesi, ish-SS te “21. Waffen-Gebirgs-Division der SS Skenderbeg” i ka mbetur nje gje e madhe, ajo eshte jeta e pasur dhe kujtimet, qe shpesh i kalojne dhe enderrimet me te cartura. I ka shpetuar komunisteve, fashisteve dhe titisteve per shkak se kur ishte 19vjec, veshi uniformen e Rajhut te Trete.”Po te mos e vishja perfundoja ne kanop”, te tregon plaku simpatik,qe koha i ka veshtiresuar degjimin, por jo memorien…Kjo histori fillon e merr trajte me shume-kur shtepia e tij zvogelohet ritmikisht nga xhamat e mbushur me avull dhe ne pershkojme ne invers Ballabanin, Orlanin, Keqekollin, Lukarin, Vranjac etj. drejt Prishtines…